بررسی مشکلات پروستات ممکن است به آزمایش خون، معاینه و روش‌های تصویربرداری نیاز داشته باشد. ام آر آی پروستات یک روش‌ تصویربرداری دقیق است که بدون استفاده از پرتو ایکس، تصاویر واضحی از پروستات و بافت‌های اطراف آن ایجاد می‌کند. این روش به‌ویژه در بررسی احتمال سرطان پروستات، تصمیم‌گیری درباره نمونه برداری و ارزیابی وسعت بیماری کاربرد دارد.

البته مشاهده یک ناحیه مشکوک در MRI پروستات به‌تنهایی به معنای وجود سرطان نیست. نتیجه باید همراه با PSA، معاینه و سایر بررسی‌ها تفسیر شود.

ام آر آی پروستات چیست؟

ام آر آی پروستات با استفاده از میدان مغناطیسی و امواج رادیویی، تصاویر دقیقی از اندازه، شکل و قسمت‌های مختلف غده پروستات و بافت‌های اطراف آن تهیه می‌کند.

در این روش از پرتو یونیزان استفاده نمی‌شود.

پزشک می‌تواند از این تصاویر برای تشخیص نواحی غیرطبیعی و بررسی احتمال گسترش بیماری به ساختارهای مجاور استفاده کند.

ام آر آی پروستات علاوه بر بررسی ضایعات مشکوک، ممکن است برای ارزیابی تومور خوش‌خیم پروستات، عفونت یا آبسه نیز مفید باشد.

مولتی پارامتریک ام آر آی پروستات چیست؟

مولتی پارامتریک ام آر آی  یا mpMRI نوع دقیق‌تری از تصویربرداری پروستات است که اطلاعات چند نوع تصویر را با یکدیگر ترکیب می‌کند.

این روش علاوه بر ساختمان پروستات، ویژگی‌هایی مانند حرکت مولکول‌های آب در بافت و در برخی پروتکل‌ها نحوه خون‌رسانی پس از تزریق ماده حاجب را نیز بررسی می‌کند. ترکیب این اطلاعات به شناسایی بهتر نواحی مشکوک کمک می‌کند.

برای گزارش استاندارد این تصاویر معمولاً از سیستم PI-RADS استفاده می‌شود. در این سیستم، ضایعات از ۱ تا ۵ امتیاز می‌گیرند؛ امتیاز پایین‌تر نشان‌دهنده احتمال کمتر و امتیاز بالاتر نشان‌دهنده احتمال بیشتر وجود سرطان از نظر بالینی است.

کاربردهای ام آر آی پروستات

یکی از مهم‌ترین کاربردهای ام آر پروستات، بررسی افرادی است که PSA آن‌ها بالاتر از حد انتظار است یا پزشک به وجود ضایعه در پروستات شک دارد.

تصاویر ام آر آی می‌توانند محل نواحی مشکوک را مشخص کنند و در تصمیم‌گیری درباره ضرورت نمونه‌برداری مؤثر باشند.

اگر بیوپسی پروستات لازم باشد، تصاویر به پزشک کمک می‌کنند نمونه‌گیری هدفمندتری از بخش‌های مشکوک انجام دهد.

پس از تشخیص سرطان نیز ام آر برای بررسی اندازه، محل ضایعه و احتمال گسترش آن به اطراف پروستات کاربرد دارد.

در صورت نیاز به بررسی انتشار بیماری به بخش‌های دیگر بدن، پزشک ممکن است روش‌هایی مانند سی تی اسکن، پت اسکن یا اسکن استخوان را نیز درخواست کند.

ام آر آی پروستات همچنین در پیگیری برخی بیماران مبتلا به سرطان کم‌خطر که تحت «نظارت فعال» قرار دارند، استفاده می‌شود. در این روش به‌جای شروع فوری درمان، وضعیت بیمار در فواصل مشخص کنترل می‌شود.

آمادگی قبل از ام آر آی پروستات

آمادگی قبلی ممکن است بین مراکز تصویربرداری متفاوت باشد؛ بنابراین دستور مرکز مورد نظر باید در اولویت قرار گیرد.

پیش از آزمایش لازم است وجود ضربان‌ساز، ایمپلنت، قطعات فلزی، جراحی‌های قبلی یا هر وسیله پزشکی داخل بدن به کارکنان اطلاع داده شود. ساعت، زیورآلات و سایر وسایل فلزی نیز باید خارج شوند.

اگر قرار است ماده حاجب تزریق شود، بیمار باید سابقه بیماری کلیوی یا واکنش قبلی به ماده حاجب را اعلام کند. افراد مبتلا به ترس از فضای بسته نیز بهتر است قبل از تصویربرداری این موضوع را با مرکز در میان بگذارند.

برخی مراکز برای کاهش گاز و مدفوع در راست‌روده توصیه‌هایی درباره تخلیه روده ارائه می‌کنند. دستور مربوط به غذا، نوشیدنی و داروها نیز ممکن است متفاوت باشد؛ بنابراین نباید بدون توصیه مرکز، ناشتا ماند یا مصرف دارو را متوقف کرد.

نحوه انجام ام آر آی پروستات

برای انجام آزمایش، بیمار روی تخت دستگاه دراز می‌کشد و تخت وارد تونل MRI می‌شود. لازم است هنگام ثبت تصاویر تا حد امکان بی‌حرکت بمانید، زیرا حرکت می‌تواند کیفیت تصاویر را کاهش دهد.

دستگاه MRI صداهای نسبتاً بلندی ایجاد می‌کند و معمولاً هدفون یا محافظ گوش در اختیار بیمار قرار می‌گیرد. همچنین امکان ارتباط با تکنسین در طول تصویربرداری وجود دارد.

در صورت نیاز به ماده حاجب، آنژیوکتی در دست یا بازو قرار داده می‌شود. در برخی مراکز دارویی برای کاهش حرکات روده نیز استفاده می‌شود.

استفاده از کویل داخل راست‌روده امروزه برای همه بیماران ضروری نیست و به پروتکل مرکز بستگی دارد.

مدت آزمایش متفاوت است، اما معمولاً حدود 15 تا 30 دقیقه زمان می‌برد و بررسی‌های بدون تزریق ممکن است کوتاه‌تر باشند.

بعد از آزمایش

بیشتر افراد پس از پایان تصویربرداری می‌توانند فعالیت‌های روزانه خود را ادامه دهند. اگر برای کاهش اضطراب داروی آرام‌بخش دریافت شده باشد، رانندگی در همان روز توصیه نمی‌شود.

پس از آزمایش، رادیولوژیست تصاویر را بررسی و گزارش را برای پزشک ارسال می‌کند. گزارش ممکن است شامل اندازه پروستات، محل نواحی مشکوک و امتیاز PI-RADS باشد. پزشک نتیجه را در کنار PSA و سایر اطلاعات بررسی می‌کند و در صورت مشاهده ضایعه مشکوک ممکن است نمونه برداری را پیشنهاد دهد.

هزینه ام ار ای پروستات

نمی‌توانیم بابت هزینه ام آر آی پروستات مبلغ ثابتی بگوییم. هزینه نهایی به عوامل مختلفی مانند نوع مرکز تصویربرداری (دولتی یا خصوصی بودن آن)، استفاده از ماده حاجب، نوع ام آر آی و پوشش بیمه بستگی دارد.

انجام ام آر آی مولتی پارامتریک یا استفاده از تزریق نیز می‌تواند هزینه نهایی را افزایش دهد.

تعرفه خدمات تصویربرداری هر سال تعیین می‌شود، اما مبلغی که بیمار پرداخت می‌کند به تعرفه مرکز و سهم بیمه پایه یا تکمیلی وابسته است. بنابراین بهتر است پیش از مراجعه، نسخه پزشک را در اختیار مرکز قرار دهید و درباره هزینه آزاد، سهم بیمه و هزینه احتمالی ماده حاجب سؤال کنید.