اصولاً انواع سرطان‌ براساس قسمتی از بدن که از آنجا شروع می‌شوند، نامگذاری می‌شوند. از این رو، سرطان تیروئید بیماری است که در سلول‌های غده تیروئید بروز می‌کند.

تیروئید یک غده کوچک و پروانه‌ای‌شکل در جلو و پایین گلو است که هورمون‌های لازم برای تنظیم سوخت‌و‌ساز، فشار خون، ضربان قلب، دما و وزن بدن را تولید می‌کند. تحقیقات نشان می‌دهند که عواملی مانند ژنتیک، استرس زیاد و قرار گرفتن گرفتن بیش‌ازحد در معرض تشعشعات، خطر ابتلا به سرطان تیروئید را افزایش می‌دهند. همچنین احتمال بروز آن در زنان سه برابر بیشتر از مردان است.

سرطان تیروئید چیست؟

سرطان تیروئید یکی از شایع‌ترین و در عین حال کم‌عارضه‌ترین انواع سرطان است که با رشد غیرطبیعی سلول‌ها در غده تیروئید اتفاق می‌افتد.

ممکن است در ابتدا هیچ علامتی ایجاد نکند. اما با پیشرفت آن، علائمی مانند تورم گردن، تغییر صدا و مشکل در بلع ظاهر می‌شوند.

جالب است بدانید که چندین نوع سرطان تیروئید وجود دارد و اکثر آنها به آرامی پیشرفت می‌کنند.

آیا سرطان تیروئید خطرناک است؟

اکثر سرطان‌های تیروئید درشرایطی‌که سلول‌های سرطانی به قسمت‌های دیگر بدن گسترش نیافته باشند، قابل درمان هستند. پزشکان معتقدند که این نوع سرطان خیلی خطرناک نیست.

طبق آمار، از هر 10 نفری که به سرطان تیروئید مبتلا می‌شوند، 8 نفر درگیر نوع پاپیلاری آن هستند. سرطان پاپیلاری تیروئید اگر گسترش پیدا نکند و متاستاز ندهد (موضعی باشد)، میزان بقای پنج ساله آن تقریبا 100% است. اما در صورت متاستاز، میزان بقا پنج ساله آن نزدیک به 80% می‌رسد. میزان بقای پنج ساله برای سایر انواع سرطان تیروئید عبارتند از:

• فولیکولار: حدود 100% در حالت موضعی و حدود 63% در حالت متاستاتیک
• سرطان مدولاری تیروئید: حدود 100% در حالت موضعی و حدود 40% در حالت متاستاتیک
• آناپلاستیک: حدود 31% در حالت موضعی و حدود 4% در حالت متاستاتیک

علائم سرطان تیروئید چیست؟

علائم سرطان تیروئید تا حدود زیادی مشابه علائم سایر بیماری‌ها است. به‌همین‌دلیل، روند تشخیص آن کمی دشوار است و لازم است ابتدا توسط پزشک متخصص غدد انجام شود. از علائم رایج این بیماری پس از پیشرفت آن، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• احساس وجود یک توده در گلو
• ظهور یک تورم یا گره در گردن
• ‌دردی که از جلو گردن شروع می‌شود و گاهی به گوش‌ها می‌رسد.
• گرفتگی و تغییر صدا
• مشکل در بلع
• مشکل در تنفس
• گلودرد و سرفه مداوم

دلایل ابتلا به سرطان تیروئید چیست؟

در ابتدای متن عوامل افزایش ریسک ابتلا به کنسر تیروئید را ذکر کردیم. اما محققان هنوز مطمئن نیستند که چرا برخی از سلول‌های طبیعی بافت تیروئید سرطانی (بدخیم) می‌شوند و به سایر سلول‌ها حمله می‌کنند.

اخیراً ثابت شده است که عوامل خاصی مانند قرار گرفتن مکرر در معرض اشعه‌های خطرناک و داشتن یک رژیم غذایی کم ید، می‌توانند خطر ابتلا به این بیماری را نیز افزایش دهند. سایر عوامل خطر این بیماری عبارتند از:

• بزرگ شدن تیروئید (گواتر)
• داشتن سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان یا انواع بیماری تیروئید
• ابتلا به تیروئیدیت (التهاب غده تیروئید) یا پرکاری تیروئید
• چاقی و اضافه وزن
• ابتلا به بیماری‌ نئوپلازی چندگانه غدد درون‌ریز نوع A2 یا B2 در اثر جهش‌های ژنی
• پرتودرمانی برای درمان سرطان سر و گردن (به ویژه در دوران کودکی)
• قرار گرفتن در معرض تشعشعات رادیواکتیو در اثر بمباران با سلاح‌های هسته‌ای یا تخریب نیروگاه‌های هسته‌ای

استیج‌های مختلف سرطان تیروئید چیست؟

استیج‌ها یا مراحل مختلف سرطان تیروئید، از I (1) تا IV (4) متغیر هستند.

به‌عنوان یک قاعده کلی، هرچه این عدد کمتر باشد، سرطان کمتر گسترش یافته است و روند درمان آن آسان‌تر و احتمال بقا بیمار بیشتر است. از این رو، پزشک قبل از شروع درمان حتماً برای نمونه‌ برداری اقدام می‌کند تا آزمایشگاه آسیب‌شناسی استیج بیماری را تعیین کند.

روش‌های تشخیص سرطان تیروئید

اگر یک یا چند عدد از ندول‌های (گره‌های) تیروئید بزرگ شده باشند و پزشک به علائم این بیماری مشکوک شده باشد؛ برای تشخیص قطعی، علاوه‌بر معاینه دستور انجام یک یا چند مورد از این آزمایش‌های زیر را نیز می‌دهد.

آزمایش خون

به کمک آزمایش خون می‌توان سطح هورمون‌های تیروئید را بررسی کرد. این مساله نشان می‌دهد که آیا تیروئید به درستی کار می‌کند یا خیر.

سونوگرافی گردن

سونوگرافی گردن با استفاده از امواج صوتی می‌تواند تصاویری از غده تیروئید نشان دهد. بدین‌شکل، سایز تیروئید و گره‌های آن مشخص و احتمال سرطانی بودن آنها بررسی می‌شود.

نمونه‌برداری از بافت تیروئید

به کمک بیوپسی تیروئید با سوزن ظریف، پزشک می‌تواند سلول‌هایی را از تیروئید و بافت لنفاوی اطراف آن خارج ‌کند تا احتمال وجود سلول‌های سرطانی در آزمایشگاه آسیب‌شناسی بررسی شود.

اصولاً بیوپسی بافت لنفاوی می‌تواند تعیین کند که آیا سلول‌های سرطانی تیروئید به غدد لنفاوی گسترش یافته‌اند یا خیر.

اسکن هسته‌ای با ید رادیواکتیو

اسکن تیروئید می‌تواند به تشخیص سرطان تیروئید کمک و احتمال گسترش آن را بررسی کند.

برای انجام آن، ابتدا شما قرصی حاوی ید رادیواکتیو می‌بلعید. چند ساعت بعد، غده تیروئید ید را جذب می‌کند. در این شرایط، تکنسین می‌تواند از دستگاه مخصوصی برای اندازه‌گیری میزان تشعشع در غده استفاده ‌کند. در مناطقی‌که رادیواکتیویته بیشتر است، احتمال وجود سلول‌ها سرطانی بیشتر است. زیرا سلول‌های سرطانی فعالیت و سرعت رشد بیشتری از سلول‌های طبیعی بدن دارند.

سی ‌تی ‌اسکن و پِت ‌اسکن گردن

پِت اسکن و سی تی اسکن گردن نیز می‌توانند به تشخیص این نوع سرطان و میزان گسترش آن کمک کنند. به‌خصوص اگر بیمار امکان مصرف ید رادیواکتیو را نداشته باشد.

روش‌های درمان سرطان تیروئید

بسته به اندازه تومور و میزان گسترش آن، پزشک ممکن است از یک چند مورد از روش‌های زیر برای درمان استفاده کند.

جراحی

در حال حاضر، جراحی رایج‌ترین روش درمان سرطان تیروئید است.

در طی آن جراح ممکن است بخشی از غده (لوبکتومی) یا تمام غده تیروئید (تیروئیدکتومی) را خارج کند. همچنین اگر سرطان به غدد لنفاوی مجاور گسترش پیدا کرده باشد، حتماً این غدد نیز برداشته می‌شوند.

درمان با ید رادیواکتیو

برای انجام این روش، شما یک قرص یا مایع حاوی دوز بالاتری از ید رادیواکتیو نسبت به دوز مورد استفاده در اسکن هسته‌ای می‌بلعید. به‌همین‌دلیل، ید رادیواکتیو می‌تواند غده تیروئید شما را به همراه سلول‌های سرطانی آن از بین ببرد.

این اطمینان را به شما می‌دهیم که این روند درمان بسیار ایمن است. زیرا غده تیروئید تقریباً تمام ید رادیواکتیو را جذب و بقیه اعضای بدن حداقل میزان تابش آن را دریافت می‌کنند.

رادیوتراپی یا پرتودرمانی

این روش می‌تواند سلول‌های سرطانی را از بین ببرد و رشد آنها را متوقف کند. در پرتودرمانی خارجی از دستگاهی برای رساندن مستقیم پرتوهای پرانرژی به محل تومور استفاده می‌شود.

درحالی‌که در پرتودرمانی داخلی (براکی‌تراپی)، ذرات حاوی مواد رادیواکتیو در داخل یا اطراف تومور قرار داده می‌شوند.

شیمی‌درمانی

داروهای شیمی‌درمانی، سلول‌های سرطانی را از بین می‌برند و روند رشد آنها را متوقف می‌کنند. معمولاً تعداد بسیار کمی از افراد مبتلا به این نوع سرطان، نیازی به شیمی‌درمانی ندارند.

این روش اغلب قبل یا بعد از جراحی انجام می‌شود.

هورمون‌درمانی

به کمک هورمون‌تراپی تحت نظر پزشک، می‌توان ترشح هورمون‌هایی که باعث گسترش یا بازگشت سرطان می‌شوند را متوقف کرد. همچنین با این روش می‌توان هورمون‌های تیروئید را بعد از جراحی جایگزین کرد.

مجتمع پزشکی صدر امکانات لازم برای تشخیص به‌موقع و درمان حرفه‌ای سرطان تیروئید را دارد. نه تنها بهترین پزشکان متخصص غدد، جراحان عمومی و رادولوژیست‌ها در این مجتمع حضور دارند؛ بلکه دستگاه‌های تشخیصی لازم نیز در مرکز تصویربرداری آن موجود هستند.