وجود خون در ادرار، مشاهده توده در تصویربرداری یا یافتن ناحیه‌ای غیرطبیعی هنگام سیستوسکوپی همیشه به معنای سرطان نیست. پزشک برای تشخیص دقیق، ممکن است نمونه کوچکی از بافت مثانه را بردارد و برای بررسی میکروسکوپی به آزمایشگاه آسیب‌شناسی بفرستد. این فرایند، بیوپسی مثانه نام دارد و نتیجه آن می‌تواند نوع ضایعه، میزان غیرطبیعی‌بودن سلول‌ها و در صورت سرطانی بودن، درجه و عمق درگیری را مشخص کند.

بیوپسی یا نمونه‌ برداری مثانه چیست؟

نمونه ‌برداری یا بیوپسی مثانه روشی است که طی آن پزشک بخشی از بافت مشکوک داخل مثانه را خارج می‌کند تا متخصص آسیب‌شناسی آن را زیر میکروسکوپ بررسی کند.

این اقدام معمولاً هنگام سیستوسکوپی انجام می‌شود. یعنی پزشک لوله‌ای باریک مجهز به نور و دوربین را از راه مجرای ادرار وارد مثانه می‌کند و پوشش داخلی آن را می‌بیند. ابزارهای کوچک بیوپسی نیز می‌توانند از داخل همین لوله عبور کنند.

کاربردهای بیوپسی مثانه

مهم‌ترین کاربرد نمونه برداری، بررسی احتمال سرطان مثانه است. نتیجه آزمایش مشخص می‌کند که سلول‌های خارج‌شده خوش خیم، پیش سرطانی یا بدخیم هستند.

اگر سرطان تشخیص داده شود، آزمایش بافت می‌تواند نوع، درجه تهاجمی بودن و میزان نفوذ آن به دیواره مثانه را نشان دهد. این اطلاعات برای انتخاب درمان اهمیت زیادی دارند.

گاهی نیز این کار برای بررسی التهاب مزمن، درد مثانه یا ردکردن علت‌های نادر علائم ادراری انجام می‌شود.

آمادگی عمومی پیش از بیوپسی مثانه

دستورهای آمادگی به نوع سیستوسکوپی، اندازه نمونه و روش بیحسی یا بیهوشی بستگی دارند.

پیش از انجام آزمایش، باید پزشک را از تمام داروهای مصرفی، حساسیت‌های دارویی، بیماری‌های زمینه‌ای، احتمال بارداری و سابقه مشکلات مربوط به بیهوشی آگاه کنید.

مصرف داروهای رقیق‌کننده خون اهمیت ویژه‌ای دارد؛ اما نباید هیچ دارویی را بدون دستور پزشک قطع کنید.

معمولاً پیش از بیوپسی مثانه، آزمایش ادرار باید انجام ‌شود تا عفونت ادراری بررسی شود. در صورت وجود عفونت، ممکن است ابتدا درمان انجام گیرد و نمونه برداری به زمان دیگری موکول شود.

اگر عمل تحت بیهوشی عمومی یا بی حسی نخاعی انجام شود، پزشک از شما می‌خواهد چند ساعت ناشتا بمانید. برای جراحی همراه با آرام‌بخش نیز بهتر است فردی شما را تا منزل همراهی کند.

نحوه نمونه ‌برداری از مثانه

بیمار روی تخت مخصوص قرار می‌گیرد. بسته به نوع بیوپسی، پزشک از ژل بی‌حس‌کننده موضعی، آرام‌بخش، بی‌حسی نخاعی یا بیهوشی عمومی استفاده می‌کند.

سپس سیستوسکوپ را به‌آرامی از مجرای ادرار عبور داده و وارد مثانه می‌کند.

محلول استریل داخل مثانه وارد می‌شود تا دیواره‌ها باز شوند و دید بهتری ایجاد شود.

پزشک نواحی غیرطبیعی را بررسی می‌کند و با ابزار ظریفی نمونه بافت را برمی‌دارد. اگر ضایعه بزرگ‌تر باشد، ممکن است  TURBT (برداشت تومور مثانه از راه مجرای ادرار) انجام شود و توده همراه با بخشی از بافت زیر آن خارج شود.

گاهی نمونه‌ای از لایه عضلانی دیواره مثانه نیز برداشته می‌شود تا میزان نفوذ احتمالی تومور مشخص شود.

بافت‌های خارج‌شده برای تهیه گزارش آسیب‌شناسی به آزمایشگاه ارسال می‌شوند.

مراقبت‌های بعد از بیوپسی مثانه

بعضی بیماران همان روز مرخص می‌شوند و برخی به یک شب بستری یا استفاده موقت از سوند نیاز دارند.

سوزش خفیف هنگام ادرار، تکرر ادرار و مشاهده مقدار کمی خون در ادرار طی روزهای نخست معمولاً طبیعی است.

مصرف مایعات کافی، درصورتی‌که پزشک محدودیتی تعیین نکرده باشد، می‌تواند به کاهش تحریک مثانه کمک کند.

تا زمانی که پزشک اجازه نداده است، از ورزش سنگین، بلندکردن اجسام سنگین و فعالیت‌هایی که خون‌ریزی را تشدید می‌کنند، خودداری کنید.

پس از TURBT ممکن است چند روز تا حدود دو هفته برای بازگشت کامل به فعالیت‌های عادی زمان لازم باشد.

اگر بیهوشی گرفته‌ باشید، در ۲۴ ساعت نخست نباید رانندگی کنید و تصمیم‌های مهم بگیرید.

هزینه بیوپسی مثانه

نمیتوانیم هزینه ثابتی را برای نمونه برداری مثانه تعیین کنیم؛ زیرا پارامترهای مختلفی مانند نوع نمونه برداری، سیستوسکوپی ساده یا TURBT، نوع بیهوشی، مدت بستری، دستمزد پزشک، هزینه اتاق عمل، آزمایش پاتولوژی و در نهایت پوشش بیمه بر قیمت نهایی تاثیرگذار است. ممکن است تصویربرداری مکمل، آزمایش خون یا بررسی‌های تکمیلی نیز جداگانه محاسبه شوند.

برای انتخاب بهترین مرکز بیوپسی تهران بهتر است فقط هزینه را ملاک قرار ندهید. حضور متخصص اورولوژی، دسترسی به پاتولوژی معتبر، تجهیزات مناسب، امکان کنترل خونریزی و عفونت و ارائه مراقبت پس از عمل اهمیت بیشتری دارند.

پیش از پذیرش، درباره هزینه کامل جراحی، بیهوشی، پاتولوژی و سهم بیمه سوال کنید.

عوارض و خطرات بیوپسی مثانه

این روش در بیشتر بیماران بدون مشکل جدی انجام می‌شود اما احتمال عفونت ادراری، خونریزی، سوزش، اسپاسم مثانه یا دشواری موقت در دفع ادرار وجود دارد.

آسیب مجرای ادرار، تنگی مجرا، سوراخ‌شدن دیواره مثانه و عوارض بیهوشی کمتر شایع‌اند. خطرها در نمونه برداری گسترده بیشتر از سیستوسکوپی تشخیصی ساده هستند.

اگر تب و لرز، خون‌ریزی شدید یا دفع لخته، درد شدید و مداوم، ادرار بدبو یا کدر، یا ناتوانی در ادرارکردن دارید، باید سریع با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید.

نتیجه بیوپسی ممکن است بین 5 تا 7 روز زمان ببرد و پزشک پس از دریافت گزارش، درباره نیاز به درمان یا بررسی بیشتر تصمیم می‌گیرد.