در درمان‌های ارتودنسی، تصمیم‌گیری دقیق به ابزارهایی وابسته است که امکان مشاهده کامل ساختار فک را فراهم می‌کنند. بسیاری از ناهنجاری‌های فکی و دندانی با معاینه معمولی قابل تشخیص نیستند. در چنین شرایطی، تصویربرداری‌های تخصصی مانند سفالومتری (cephalometry) به‌عنوان یک روش مطمئن برای مشاهده استخوان‌ها، دندان‌ها و بافت‌های صورت نقش کلیدی عمل می‌کند.

رادیوگرافی سفالومتری چیست؟

سفالومتری یکی از روش‌های تخصصی رادیولوژی فک و صورت است که برای بررسی ساختارهای استخوانی و ارتباط آن‌ها با بافت‌های نرم بکار می‌رود.

سفالومتری دیجیتال به ویژه در ارتودنسی دندان، جراحی فک و ارزیابی رشد صورت نقش مهمی دارد و در کنار روشهای دیگر مانند پانورکس، امکان تحلیل دقیق روابط فکی و جمجمه‌ای را برای متخصص فراهم می‌‌کند.

سفالومتری برای تشخیص چه مواردی انجام می‌شود؟

• شناسایی دندان‌های نهفته
• درمان ارتودنسی
• فک شکسته
• دندان آسیب‌دیده
• موقعیت فک
• مشکلات مربوط به تتفس
• آپنه انسدادی خواب
• اختلال مفصل گیجگاهی فکی

مزایای تصویربرداری سفالومتری چیست؟

مهم‌ترین مزیت‌های سفالومتری عبارتند از:

• ارائه تصاویر دو بعدی از فک‌های بالا و پایین
• ارائه تصاویر واضح از کلیه دندان‌های نهفته و غیرنهفته
• انجام تصویربرداری در زمان بسیار کوتاه
• تابش پرتوهای کم ایکس
• بیمار در هنگام رادیوگرافی سفالومتری راحت‌ است، چراکه در این روش نیازی نیست فیلم‌ها در دهان قرار بگیرد.
• برای بیمارانی که نمی‌توانند دهان‌شان را کامل باز کنند، مناسب است‌.

آمادگی لازم برای تهیه عکس سفالومتری

قبل از رفتن به اتاق مخصوص و گرفتن عکس سفالومتری از فرد خواسته می‌شود تا پیش‌بند سربی را برای محافظت از خود در برابر اشعه‌های ایکس ببند.

همچنین، مراجعه‌کننده باید هرگونه اشیای فلزی را در بیرون اتاق قرار دهد. برای محافظت از زنان باردار این روش اغلب در دوران بارداری انجام نمی‌شود تا اشعه به جنین‌ آسیب نرساند.

نحوه انجام تصویربرداری سفالومتری

تهیه عکس سفالومتری معمولاً طبق 5 مرحله زیر انجام می‌شود:

1.    آماده کردن بیمار

در ابتدا بیمار روی صندلی مخصوصی می‌نشیند یا آنکه به‌صورت ایستاده قرار می‌گیرد. همچنین، برای آنکه سر‌ تکان نخورد از تکیه‌گاه مخصوصی استفاده می‌شود.

2.    محافظت از بیمار

پیش از آغاز تصویربرداری باید ایمنی بیمار حفظ شود. به‌همین منظور از پیش‌بند یا پوشش‌های سربی مخصوص استفاده می‌شود تا اندام‌های حساس بدن دربرابر تابش اشعه ایکس محافظت شوند. این پوشش‌ها به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که مانع عبور اشعه‌های مضر می‌شوند.

3.    قرارگیری دستگاه تصویربرداری

پس از آماده‌سازی بیمار، دستگاه سفالومتر با دقت بالا بر ناحیه سر فرد تنظیم می‌شود. زاویه، فاصله و موقعیت دستگاه براساس ناحیه مورد بررسی و نوع تصویربرداری تعیین می‌شوند تا ساختارهای داخلی دندان، فک و ناحیه سر با وضوح مناسب ثبت شوند.

4.    تهیه عکس سفالومتری

فرآیند ثبت تصویر معمولاً بسیار کوتاه است. در این بازه زمانی، از بیمار خواسته می‌شود کاملاً بی‌حرکت باقی بماند تا تصویر دچار تاری یا اختلال نشود.

5.    بررسی و ثبت نتایج

پس از پایان این نوع رادیولوژی دیجیتال دندان، تصاویر به‌صورت دیجیتال در سیستم‌های تصویربرداری پزشکی ذخیره می‌شوند یا در صورت نیاز روی فیلم‌های مخصوص چاپ خواهند شد. تصاویر سفالومتری سپس برای بررسی دقیق‌تر در اختیار دندانپزشک یا متخصص رادیولوژی قرار می‌گیرند.

مراقبت‌های بعد از انجام رادیوگرافی سفالومتری

پس از پایان بیمار می‌تواند بلافاصله به فعالیت‌های روزمره خود بازگردد و به استراحت یا محدودیت خاصی نیاز ندارد. اشعه‌ای که در رادیوگرافی سفالومتری استفاده می‌شود کم ‌دوز و کنترل‌شده است، بنابراین نباید نگران باشید.

در صورتی که از پوشش‌های محافظ مانند پیش‌بند سربی استفاده شده باشد، بلافاصله پس از تصویربرداری برداشته می‌شوند.

همچنین، اگر در حین تصویربرداری از بیمار خواسته شود سر یا فک خود را در وضعیت خاصی نگه دارد ممکن است احساس خشکی خفیفی در ناحیه گردن یا فک داشته باشد که ظرف مدت کوتاهی برطرف می‌شود.

عوارض سفالومتری چیست؟

انجام سفالومتری اغلب خطری برای فرد ایجاد نمی‌کند؛ زیرا با به‌کارگیری تمهیدات ایمنی مانند استفاده از پوشش‌های محافظ سربی، میزان تابش اشعه به حداقل ممکن می‌رسد. با این وجود به‌دلیل ملاحظات احتیاطی، انجام رادیولوژی در دوران بارداری و شیردهی تنها در صورت ضرورت و با نظر پزشک انجام می‌شود.

سفالومتری را در کدام مرکز انجام دهیم؟

برای تهیه عکس سفالومتری با بالاترین کیفیت، می‌توانید به مجتمع پزشکی صدر که از جدیدترین تجهیزات با دستگاه سفالومتری OWANDY ساخت کشور فرانسه و پزشکان مجرب بهره می‌برد، مراجعه کنید.