گاهی اوقات تشخیص دقیق بیماری‌های قلبی مخصوصاً زمانی که علائم آن مبهم هستند و نتایج آزمایش‌ها و تصویربرداری‌ها پاسخ روشنی ارائه نمی‌دهند، ساده نیست. در چنین شرایطی، پزشکان از روش‌های تهاجمی‌تری استفاده می‌کنند تا بتوانند اطلاعات دقیق‌تری از وضعیت بافت قلب بدست آورند. یکی از این روش‌های تخصصی، نمونه برداری یا بیوپسی قلب است. این روش به پزشکان در شناسایی برخی بیماری‌های قلبی و تصمیم‌گیری درست درباره روند درمان کمک می‌کند.

نمونه برداری یا بیوپسی قلب چیست؟

نمونه بردای قلب یا بیوپسی قلب یا بیوپسی میوکارد یکی از روش‌های تخصصی برای تشخیص بیماری‌های قلبی است که طی آن مقدار بسیار کمی از بافت پوشش داخلی عضله قلب برداشته می‌‌شود.

نمونه برداشته شده به آزمایشگاه ارسال می‌شود و توسط پاتولوژیست متخصص و با استفاده از میکروسکوپ مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. هدف از این بررسی، شناسایی هرگونه تغییر غیرطبیعی در قلب است.

دلایل نمونه برداری قلب

معمولاً نمونه برداری قلب به‌دلایل زیر انجام می‌شود:

• در افرادی که پیوند قلب انجام داده‌اند، برای بررسی احتمال رد پیوند استفاده می‌شود.
• شناسایی آمیلوئیدوز نوع ATTR یکی از کاربردهای این روش تشخیصی است.
• بررسی انواع بیماری‌های ماهیچه قلب یا کاردیومیوپاتی
• تشخیص آسیب‌های قلبی ناشی از شیمی‌ درمانی
• شناسایی تومورها و سرطان‌های نادر قلبی
• بررسی علت نارسایی قلبی
• تشخیص عفونت‌های قلبی
• شناسایی بیماری‌های التهابی مانند سارکوئیدوز

عوارض و خطرات بیوپسی قلب

بیوپسی میوکارد روشی کم‌خطر است که عوارض جدی آن تنها‌ در‌ کمتر از یک درصد کسانی‌که آن‌‌را انجام داده‌اند مشاهده می‌شود. این عوارض نادر اغلب شامل موارد زیر هستند:

• آریتمی
• آمبولی ریوی
• نارسایی دریچه سه‌لتی قلب
• آسیب دیدگی رگ‌های خونی
• خونریزی در قفسه سینه
• آسیب عصبی
• تجمع مایع اضافی
• بلوک شاخه‌ای راست قلب

آمادگی لازم برای آزمایش نمونه برداری قلب

به‌طور کلی، مهم‌ترین نکاتی که قبل از انجام نمونه برداری قلب باید درنظر بگیرید، شامل موارد زیر است:

• می‌توانید داروهای روزانه خود را طبق روال همیشگی مصرف کنید، مگر اینکه پزشک توصیه متفاوتی داشته باشد.
• در صورتی که از داروهای ضدانعقاد مانند وارفارین استفاده می‌کنید، باید چند روز پیش از انجام نمونه ‌برداری، آزمایش خون بدهید تا وضعیت شما بررسی شود.
• قبل از شروع آزمایش از شما خواسته می‌شود لباس مخصوص بیمارستان بپوشید و تمامی زیورآلات و اشیای فلزی را کنار بگذارید.
• معمولاً برای انجام بیوپسی قلب محدودیتی برای خوردن و آشامیدن وجود ندارد.

بیوپسی قلب چگونه است؟ مراحل انجام

در فرآیند انجام بیوپسی قلب، پزشک برای هدایت دقیق مراحل کار از تصاویر زنده استفاده می‌کند. این تصاویر از طریق فلوروسکوپی با اشعه ایکس یا اکوکاردیوگرافی ترانس ‌توراسیک (TTE) در اختیار پزشک قرار می‌گیرند تا مسیر حرکت ابزارها به‌درستی کنترل شود.

در ابتدا یک لوله باریک و انعطاف‌پذیر به نام کاتتر از طریق رگ خونی وارد بدن شده و به سمت قلب هدایت می‌شود.

سپس ابزار کوچکی شبیه به انبرک که «بیوپتوم» نام دارد، از داخل کاتتر عبور داده می‌شود تا به بافت قلب برسد. پزشک با استفاده از این وسیله، قطعات بسیار کوچکی از بافت قلب را جدا و خارج می‌کند.

پس از برداشت نمونه‌ها، بیوپتوم و کاتتر خارج می‌شوند و نمونه‌های بافتی برای بررسی‌های تخصصی به آزمایشگاه ارسال خواهند شد.

در پایان برای جلوگیری از خونریزی، محل ورود کاتتر با پانسمان فشاری پوشانده می‌شود.

کل فرایند انجام بین 30 تا 60 دقیقه طول می‌کشد.

مراقبت‌های بعد از نمونه برداری قلب

پس از پایان بیوپسی میوکارد، برای کاهش احتمال خونریزی از شما خواسته می‌شود چند دقیقه فشار ملایمی روی محل ورود کاتتر وارد کنید.

بیشتر بیماران بعد از ۲۴ ساعت می‌توانند به برنامه‌های روزمره خود بازگردند. با این حال تا آن زمان بهتر است از جابه‌جایی یا بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید

لازم به ذکر است اگر‌ با علائمی مانند تورم غیرعادی، درد شدید یا خونریزی در ناحیه گردن، تب و لرز، احساس سرگیجه یا درد در قفسه سینه روبرو، حتماً با پزشک خود تماس بگیرید.

مزایای بیوپسی قلب نسبت به دیگر روش‌ها

مهم‌ترین مزیت‌های بیوپسی قلب نسبت به روش‌های دیگری همچون اسکن هسته‌ای قلب شامل موارد زیر است:

تشخیص رد پیوند قلب

بیوپسی می‌تواند علائم اولیه رد پیوند قلب را پیش از بروز نشانه‌های بالینی تشخیص دهد.

بررسی کاردیومیوپاتی

کاردیومیوپاتی بیماری‌هایی است که ماهیچه قلب را درگیر می‌کند و ممکن است به نارسایی قلبی منجر شود. نمونه برداری از قلب کمک می‌کند نوع دقیق کاردیومیوپاتی مشخص شود و پزشک براساس آن تصمیمات درمانی مناسبی بگیرد.

ارزیابی بیماری‌های التهابی قلب

التهاب عضله قلب مانند میوکاردیت می‌تواند عوارض جدی ایجاد کند. نمونه ‌برداری از بافت قلب به پزشک امکان می‌دهد علت التهاب و میزان آسیب واردشده به عضله قلب را شناسایی کند.

شناسایی عفونت‌های قلبی

برخی عفونت‌ها باعث آسیب مستقیم به قلب می‌شوند. پزشک با این روش و برداشتن بخشی از بافت می‌تواند عامل عفونت را شناسایی کند.

بررسی علل ناشناخته نارسایی قلب

در صورتی که فردی به نارسایی قلبی مبتلا باشد و علت آن مشخص نباشد، بیوپسی قلب کمک می‌کند منشا بیماری شناسایی شود.

تفسیر نتایج آزمایش بیوپسی قلب (نرمال و غیرنرمال)

نتایج بیوپسی قلب تا حد زیادی به نوع مشکل قلبی بستگی دارد. اگر نمونه ‌برداری هیچ نشانه‌ای از آسیب، التهاب، جای زخم یا عفونت نشان ندهد، بافت قلب سالم ارزیابی می‌شود.

نتایج غیرنرمال نیز خبر از وجود مشکلات زیر می‌دهند:

• میوکاردیت
• رد پیوند قلب
• کاردیومیوپاتی
• عفونت‌ها
• تومورها

برای آزمایش بیوپسی قلب در تهران به کجا مراجعه کنیم؟

معمولآً پس از تجویز این آزمایش توسط پزشک، باید به یک مرکز بیوپسی در تهران مراجعه کنید. مجتمع پزشکی صدر یکی از قدیمی ترین و مجهزترین مراکز را در اختیار دارد که آماده ارائه خدمات به بیماران می‌باشد.