استئوآرتریت یا آرتروز آرنج ممکن است در نگاه اول یک مشکل جزئی به نظر برسد؛ اما علائم مربوط به آن مانند درد، محدودیت حرکت و خشکی مفصل می‌تواند فعالیت‌های روزمره را به چالش بکشد. این بیماری علاوه‌بر ورزشکاران و سالمندان، افرادی که مشاغلی با فشار مداوم روی آرنج و یا حرکات تکراری دست دارند را هم درگیر می‌کند.

در این متن، با دلایل، علائم و راهکارهای درمان آرتروز آرنج آشنا می‌شوید.

آرتروز آرنج چیست؟

آرتروز آرنج نوعی آرتروز فرسایشی است که غضروف سطح مفصل آرنج را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

غضروف و غشای سینوویال مفصل آرنج، حرکت روان و بدون اصطکاک را ممکن می‌کنند. در بیماری آرتروز، غضروف نرم و محافظ از بین رفته و استخوان‌ها با یکدیگر تماس پیدا می‌کنند. تماس مکرر منجر به خشکی و محدودیت حرکتی مفصل می‌شود.

علائم آرتروز آرنج

علائم آرتروز آرنج ممکن است در افراد مختلف و در شدت‌های مختلف آرتروز متفاوت باشد. اما علائم اصلی عبارتند از:

• درد و خشکی مفصل: اغلب صبح‌ها یا پس از استراحت طولانی بیشتر احساس می‌شود.
• محدودیت حرکتی: خم‌کردن، صاف‌کردن یا چرخاندن بازو دشوار می‌شود و گاهی مفصل در یک وضعیت خمیده ثابت می‌ماند.
• صدای ساییده‌شدن یا قفل‌شدن: از بین رفتن سطح صاف غضروف باعث حس ساییده‌شدن و تکه‌های آزاد غضروف یا استخوان موجب قفل‌شدن مفصل می‌شود.
• تورم و گرمی مفصل: با پیشرفت بیماری، التهاب و تورم ایجاد می‌شود که ممکن است گرمی موضعی نیز ایجاد کند.
• بی‌حسی یا سوزن‌سوزن شدن: فشار روی عصب اولنار می‌تواند منجر به بی‌حسی انگشت حلقه و کوچک شود.

دلایل بروز آرتروز در آرنج

علت بروز آرتروز آرنج معمولاً ناشی از ترکیبی از عوامل است.

آسیب‌های قبلی مانند شکستگی یا دررفتگی می‌توانند غضروف مفصل را آسیب‌پذیر و روند ساییدگی آن را سرعت ببخشد.

فعالیت‌های سنگین یا حرکات تکراری، فشار طولانی‌مدت روی مفصل ایجاد می‌کنند و موجب ساییدگی غضروف آرنج می‌شوند.

علاوه‌براین، سن زیاد با افزایش طبیعی فرسایش بافت مفصلی، یائسگی به‌دلیل تغییرات هورمونی و همچنین استعداد ژنتیکی، ریسک ابتلا به این بیماری را افزایش می‌دهند.

بااین‌حال، حتی افرادی بدون عوامل شناخته‌شده نیز ممکن است به آرتروز آرنج مبتلا شوند!

تشخیص آرتروز در آرنج

تشخیص استئوآرتریت آرنج معمولاً با ترکیبی از معاینات بالینی و تصویربرداری‌های پزشکی انجام می‌شود.

معاینه فیزیکی

پزشک محدوده حرکت آرنج، تورم، خشکی، تغییر شکل و وجود صداهای ساییده‌شدن را بررسی می‌کند.

همچنین ثبات رباط‌ها و عملکرد عصب اولنار با انجام تست‌های واروس و والگوس ارزیابی می‌شوند.

مشاهده عضلات و مقایسه با طرف مقابل نیز بخشی از بررسی است.

رادیوگرافی ساده با اشعه ایکس

رایج‌ترین روش تشخیص این بیماری، رادیوگرافی استخوان است. با عکس‌های روبرو-پشت، جانبی و مایل، فاصله بین استخوان‌ها مشخص می‌شود. کاهش این فاصله نشان‌دهنده فرسایش غضروف است.

همچنین رشد استخوانی غیرطبیعی یا استئوفیت‌ها از علائم دیگر ابتلا به استئوآرتریت آرنج است.

سی‌ تی ‌اسکن

 در موارد پیچیده مانند وجود اجسام آزاد داخل مفصل، تغییر شکل استخوانی یا استخوان‌سازی نامعمول از سی‌ تی ‌اسکن هم استفاده می‌شود.

ام ‌آر ‌آی

ام آر آی معمولاً برای موارد نادر و پیچیده کاربرد دارد و می‌تواند تغییرات بافت نرم و غضروف را نشان دهد. بااین‌حال این روش تشخیص، در بیشتر موارد ضروری نیست.

راه‌های درمان آرتروز آرنج

درمان آرتروز آرنج به شدت بیماری، سابقه آسیب مفصل، شرایط کلی بیمار و خواسته‌های او بستگی دارد. روش‌های درمانی را می‌توان به دو دسته غیرجراحی و جراحی تقسیم کرد.

توجه داشته باشید که تمامی درمان‌هایی که در ادامه بررسی می‌کنیم، بعد از تشخیص پزشک و با صلاحدید ایشان باید انجام شود. به شدت از درمان‌های غیررایج و بدون تایید پزشک متخصص در کلینیک درد یا ارتوپدی پرهیز کنید.

۱. درمان‌های غیرجراحی

• داروهای خوراکی: مسکن‌ها و ضدالتهاب‌های غیر استروئیدی با تجویز پزشک، می‌توانند درد و التهاب را کاهش دهند.
• فیزیوتراپی: تمرینات مخصوص برای حفظ یا بهبود دامنه حرکت و تقویت عضلات اطراف آرنج، به کاهش درد و بهبود عملکرد کمک می‌کند. کایروپراکتیک تراپی نیز می‌تواند کمک‌کننده باشد.
• تغییر فعالیت‌ها: کاهش فشار روی مفصل با اجتناب از حرکات تکراری یا فعالیت‌های سنگین می‌تواند روند پیشرفت بیماری را کند کند.

۲. درمان‌های جراحی

درمان‌های جراحی، خود شامل روش‌های مختلفی هستند که در صورت عدم پاسخ‌دهی روش‌های غیرجراحی به‌کار گرفته می‌شوند. در ادامه این روش‌ها را معرفی می‌کنیم.

آرتروسکوپی آرنج

یک روش کم‌تهاجمی درمان آرتروز آرنج که با ایجاد چند برش کوچک انجام می‌شود.

در این روش، قطعات آزاد غضروف یا استخوان، بافت التهابی یا استئوفیت‌ها برداشته شده و سطح مفصل صاف می‌شود.

تعویض مفصل آرنج

در صورت فرسایش شدید سطح مفصل، تعویض مفصل می‌تواند درد را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد و عملکرد مفصل را بهبود بخشد، هرچند محدودیت بلندمدت در بلندکردن اجسام با وزن زیاد وجود دارد.

روش‌های جراحی دیگر

برای بیماران جوان یا فعال، جراحی‌هایی مانند آزادسازی خشکی مفصل، بازسازی سطح مفصل با بافت خود بیمار یا جراحی‌های جزئی مانند آرتروسکوپی سر رادیوس یا آرنج میانی می‌تواند مفید باشد.

پس از جراحی مفصل، بیمار ممکن است بانداژ یا آتل داشته باشد و طی چند هفته اول تمرکز روی کنترل درد و تورم است. سپس تمرینات دامنه حرکت و تقویت عضلات برای بازگرداندن عملکرد روزمره ادامه می‌یابد و بازتوانی کامل تا سه ماه طول می‌کشد.

برای تقویت غضروف آرنج چه کارهایی بکنیم؟

همان‌طور که گفتیم، غضروف آرنج در آرتروز ضعیف می‌شود، اما با رعایت نکات ساده می‌توان آن را تقویت کرد. مصرف مواد غذایی سرشار از کلسیم، ویتامین D و ویتامین C نقش مهمی در حفظ سلامت غضروف دارند. تمرینات سبک کششی و تقویتی زیر نظر فیزیوتراپیست، باعث بهبود خون‌رسانی به مفصل و افزایش انعطاف‌پذیری می‌شود.

همچنین، کنترل وزن و پرهیز از فشارهای شدید روی آرنج، راهی مؤثر برای پیشگیری از آسیب بیشتر و تقویت عملکرد مفصل است.